Έχετε την αίσθηση ότι το μυαλό σας δεν “δουλεύει” όπως παλιότερα; Ότι χάνετε εύκολα τη συγκέντρωσή σας, ψάχνετε τις λέξεις για να εκφραστείτε ή σκέφτεστε πιο αργά από το συνηθισμένο; Αυτή η εμπειρία περιγράφεται συχνά με τον όρο “brain fog” ή “διανοητική ομίχλη”. Στην πραγματικότητα, δεν πρόκεται για μία συγκεκριμένη διάγνωση, αλλά για ένα σύνολο συμπτωμάτων που επηρεάζουν την προσοχή, τη σκέψη, τη μνήμη και τη γενική νοητική διαύγεια. Στο άρθρο που ακολουθεί θα μάθετε πού οφείλεται αυτή η αίσθηση νοητικής κόπωσης, αλλά και πώς αντιμετωπίζεται.
Περιεχόμενα
- Τι είναι το brain fog (διανοητική ομίχλη);
- Πώς εκδηλώνεται;
- Πού οφείλεται;
- Πότε πρέπει να αναζητήσετε τη βοήθεια ειδικού
- Τι μπορείτε να κάνετε στην καθημερινότητα για να αντιμετωπίσετε τη διανοητική ομίχλη
- Συχνές ερωτήσεις
- Η αμφιβολία είναι λόγος για δράση
Τι είναι το brain fog (διανοητική ομίχλη);
Η διανοητική ομίχλη, ευρύτερα γνωστή με τον αγγλικό όρο “brain fog”, είναι ένας περιγραφικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει κανείς μία προσωρινή περίοδο μειωμένης διανοητικής διαύγειας. Η σκέψη γίνεται “θολή”, η προσοχή διασπάται εύκολα, ο λόγος δεν έχει ροή και η μνήμη μοιάζει λιγότερο αξιόπιστη. Η διανοητική ομίχλη μπορεί να κάνει ακόμα και απλές, καθημερινές δραστηριότητες να μοιάζουν δύσκολες, όπως το να ακολουθήσει κανείς οδηγίες ή να παραμείνει συγκεντρωμένος σε μία συζήτηση. Η διάρκεια και η αντιμετώπισή της ποικίλλει ανάλογα με την αιτία.
Πώς εκδηλώνεται;
Η εμπειρία του κάθε ανθρώπου που βιώνει την αίσθηση της διανοητικής ομίχλης είναι διαφορετική. Συχνά, περιγράφεται με συμπτώματα όπως:
- Δυσκολία στη συγκέντρωση.
- Εύκολη διάσπαση της προσοχής.
- Πιο αργή σκέψη.
- Αδυναμία παράλληλης εκτέλεσης πολλών δραστηριοτήτων.
- Δυσκολία στην εύρεση των κατάλληλων λέξεων.
- Αφηρημάδα.
- Σύγχυση.
- Αδυναμία αποτελεσματικής οργάνωσης και προγραμματισμού.
- Νοητική κόπωση: αίσθηση ότι το μυαλό είναι “βαρύ” ή “θολό”.
Πού οφείλεται;
Η διανοητική ομίχλη μπορεί να εμφανιστεί για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να την αποδίδουμε αυτόματα σε κούραση ή απροσεξία. Ενδέχεται να συνδέεται με κάτι απολύτως αναστρέψιμο, αλλά μπορεί και να είναι το πρώτο σημάδι ότι ο οργανισμός μας χρειάζεται προσοχή και φροντίδα. Κάποιες από τις πιο συχνές αιτίες της διανοητικής ομίχλης είναι οι παρακάτω:
- Ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος.
- Κακή διατροφή.
- Υψηλά επίπεδα στρες.
- Κατάθλιψη.
- Ορμονικές μεταβολές (π.χ. εγκυμοσύνη, περιεμμηνόπαυση).
- Αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. πολλαπλή σκλήρυνση, υποθυρεοειδισμός).
- Διαβήτης.
- Ήπια Γνωστική Διαταραχή.
- Long COVID.
- Χημειοθεραπεία για την αντιμετώπιση του καρκίνου.
- Φάρμακα που επηρεάζουν τη νοητική διαύγεια.
Πότε πρέπει να αναζητήσετε τη βοήθεια ειδικού
Αξίζει να αναζητήσετε τη βοήθεια ειδικού όταν τα συμπτώματα:
- κρατούν για καιρό.
- χειροτερεύουν αντί να βελτιώνονται.
- επηρεάζουν την ικανότητά σας να ολοκληρώνετε καθημερινές δραστηριότητες.
- σας κάνουν να αισθάνεστε ότι “δεν είστε ο εαυτός σας”.
- εμφανίζονται μαζί με έντονη κόπωση, αλλαγές στη διάθεση ή άλλες σωματικές ενοχλήσεις.
Τι μπορείτε να κάνετε στην καθημερινότητα για να αντιμετωπίσετε τη διανοητική ομίχλη
Αν η διανοητική ομίχλη σχετίζεται με τον τρόπο ζωής, μικρές, αλλά σταθερές αλλαγές είναι συνήθως ιδιαίτερα βοηθητικές.
- Δώστε προτεραιότητα στον επαρκή ποσοτικά και καλό ποιοτικά ύπνο.
- Ασκηθείτε σωματικά (π.χ. περπατήστε) για 30 λεπτά κάθε ημέρα.
- Ακολουθήστε μία θρεπτική και υγιεινή διατροφή, στο πρότυπο της μεσογειακής.
- Βάλτε ξανά την ξεκούραση στο καθημερινό σας λεξιλόγιο.
- Ασχοληθείτε με διανοητικά απαιτητές δραστηριότητες.
- Μειώστε τα επίπεδα στρες, χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως ο διαλογισμός, η ενσυνειδητότητα και η γιόγκα.
- Επενδύστε σε ουσιαστικές σχέσεις με τους άλλους.
- Αποφύγετε το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ.
Συχνές ερωτήσεις
Συνήθως υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες. Όμως, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και περισσότερο, ειδικά όταν υπάρχει υποκείμενη κατάσταση που τη συντηρεί. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, απαιτείται αξιολόγηση από ειδικό.
Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σας, θα πρέπει αρχικά να απευθυνθείτε σε νευροψυχολόγο ώστε να γίνει ένας αναλυτικός έλεγχος της μνήμης και των υπολοίπων νοητικών λειτουργιών. Στη συνέχεια, ενδέχεται να απαιτηθεί και ιατρική διερεύνηση ώστε να αποσαφηνιστεί η αιτία των δυσκολιών.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι. Παρότι η μνήμη εμφανίζει ελλείμματα και στις δύο καταστάσεις, η διανοητική ομίχλη είναι μία προσωρινή περίοδος μειωμένης διανοητικής διαύγειας. Αντίθετα, η άνοια είναι ένα προοδευτικά εξελισσόμενο νευροεκφυλιστικό νόσημα. Σε κάθε περίπτωση, αν οι δυσκολίες επιμένουν και επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα, θα πρέπει να προγραμματίσετε έναν νευροψυχολογικό έλεγχο.
Η αμφιβολία είναι λόγος για δράση
Αν η νοητική κόπωση και η μειωμένη διανοητική διαύγεια επιμένουν, μην τις αγνοήσετε. Δεν χρειάζεται να μένετε με την αμφιβολία. Η αξιολόγηση της μνήμης και των υπολοίπων νοητικών λειτουργιών μπορεί να σας δώσει μία καθαρή εικόνα για το τι συμβαίνει και να σας βοηθήσει να κινηθείτε έγκαιρα, με ψυχραιμία και με τη σωστή καθοδήγηση από τον ειδικό.
Όλγα Λυμπεροπούλου
Γνωστική νευροψυχολόγος, M.Sc.
Ειδίκευση στην 3η Ηλικία και τις Άνοιες
Υπεύθυνη Κέντρου Διαταραχών Μνήμης
Τηλέφωνο για ραντεβού: 6993 305422