Τελευταία, κάτι σας προβληματίζει ως προς τη μνήμη σας, αλλά δεν μπορείτε με ακρίβεια να το προσδιορίσετε. Δεν έχετε απαραίτητα σοβαρά προβλήματα μνήμης, ούτε εμφανείς δυσκολίες στην καθημερινότητα. Έχετε, όμως, την αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά. Και αυτή η αίσθηση δεν είναι αμελητέα. Η επιστημονική κοινότητα την περιγράφει ως Υποκειμενική Γνωστική Εξασθένηση (ΥΓΕ – Subjective Cognitive Decline). Είναι η αυτοαναφερόμενη αίσθηση ότι η μνήμη, η συγκέντρωση και η σκέψη δεν λειτουργούν όπως παλαιότερα.
Περιεχόμενα:
- Τι είναι η Υποκειμενική Γνωστική Εξασθένιση;
- Γιατί το “κάτι δεν πάει καλά” δεν πρέπει να αγνοείται
- Τι πρέπει να κάνω αν αισθάνομαι ότι κάτι δεν πάει καλά με τη μνήμη μου;
- Συχνές ερωτήσεις
- Μην αγνοείτε το ένστικτό σας
Τι είναι η Υποκειμενική Γνωστική Εξασθένιση;
Η Υποκειμενική Γνωστική Εξασθένιση είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την εμπειρία ενός ανθρώπου που αισθάνεται πως τους τελευταίους 12 μήνες οι νοητικές του λειτουργίες δεν βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο όπως παλιότερα ή χειροτερεύουν, παρότι η επίδοσή του στα σύντομα τεστ μνήμης που χορηγούν οι νευρολόγοι παραμένει φυσιολογική και λειτουργεί σχετικά καλά στην καθημερινότητα. Η Υποκειμενική Γνωστική Εξασθένιση δεν είναι διάγνωση από μόνη της, αλλά είναι ένα κλινικό σήμα που αξίζει προσοχή και διερεύνηση.
Γιατί το “κάτι δεν πάει καλά” δεν πρέπει να αγνοείται
Η υποκειμενική αίσθηση ότι “κάτι δεν πάει καλά” με τη μνήμη δεν πρέπει να αγνοείται γιατί κάποιες φορές, προηγείται αντικειμενικών μελλοντικών γνωστικών δυσκολιών. Τα δεδομένα που προκύπτουν από σχετικές μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα με Υποκειμενική Γνωστική Εξασθένιση διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών σε βάθος 5 έως 10 χρόνων. Αυτό δεν να σημαίνει ότι όλοι όσοι βρίσκονται σε αυτό το φάσμα θα εμφανίσουν Ήπια Γνωστική Διαταραχή, νόσο Αλτσχάιμερ ή κάποια άλλη μορφή άνοιας. Όμως, συχνά, η Υποκειμενική Γνωστική Εξασθένιση αποτελεί ένα από τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια εκδήλωσης άνοιας στο μέλλον.
Τι πρέπει να κάνω αν ανησυχώ ότι κάτι δεν πάει καλά με τη μνήμη μου;
Η ανησυχία γίνεται χρήσιμη όταν οδηγεί σε δράση και όχι σε άρνηση. Τα υποκειμενικά νοητικά ελλείμματα μπορεί να οφείλονται σε μία πληθώρα διαφορετικών παραγόντων, όπως για παράδειγμα σε αυξημένο άγχος, ανεπαρκή ύπνο ή κατάθλιψη. Για το λόγο αυτό, οι σύγχρονες κλινικές προσεγγίσεις ενθαρρύνουν τη δομημένη διερεύνηση των παραπόνων. Ένας ουσιαστικός έλεγχος των αναφερόμενων δυσκολιών δεν περιορίζεται σε ένα πεντάλεπτο τεστ μνήμης από τον νευρολόγο. Περιλαμβάνει τη λήψη αναλυτικού κοινωνικού και ιατρικού ιστορικού, την αξιολόγηση της μνήμης και των υπολοίπων νοητικών λειτουργιών, τη διερεύνηση της καθημερινής λειτουργικότητας, καθώς και τον έλεγχο τυχόν παραγόντων που μπορεί να επηρεάζουν τη διανοητική διαύγεια. Συνεπώς, σε αυτό το πλαίσιο, η νευροψυχολογική αξιολόγηση έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί δίνει μία λεπτομερή εικόνα των νοητικών λειτουργιών του εξεταζόμενου.
Συχνές ερωτήσεις
Όχι απαραίτητα. Η φυσιολογική επίδοση είναι καθησυχαστική, αλλά δεν ακυρώνει ούτε το σύμπτωμα, αλλά ούτε και την αιτία που το προκαλεί. Γι’ αυτό και πρέπει να γίνει διερεύνηση όλων των παραγόντων που μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά τη διανοητική διαύγεια, όπως η παρουσία διαταραχών ύπνου, αυξημένων επιπέδων άγχους, κατάθλιψης κλπ.
Σε ανθρώπους με Υποκειμενική Γνωστική Εξασθένιση, εφόσον τα παράπονα επιμένουν και έχουν αποκλειστεί άλλοι παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά τη διανοητική διαύγεια, συστήνεται επαναληπτικός έλεγχος των νοητικών λειτουργιών κάθε 6-12 μήνες. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζεται ο έγκαιρος εντοπισμός νοητικών ελλειμμάτων που απαιτούν θεραπευτική παρέμβαση.
Ναι: Σχεδόν τα μισά κρούσματα άνοιας παγκοσμίως μπορούν να αποφευχθούν ή να καθυστερήσουν να εκδηλωθούν αν αντιμετωπιστούν 14 παράγοντες κινδύνου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η συστηματική σωματική και διανοητική άσκηση, η θεραπεία των διαταραχών της διάθεσης, η διακοπή του καπνίσματος και η κοινωνικοποίηση.
Μην αγνοείτε το ένστικτό σας
Αν έχετε την αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά με τη μνήμη σας, αυτό από μόνο του είναι ένας σημαντικός λόγος για να διερευνήσετε την αιτία των δυσκολιών με έναν ειδικό. Η νευροψυχολογική αξιολόγηση μπορεί να ξεκαθαρίσει αν πρόκειται για μία παροδική “διανοητική ομίχλη” (brain fog), αν υπάρχει κάποιος άλλος επιβαρυντικός παράγοντας που επηρεάζει τη διανοητική σας διαύγεια ή αν πρόκειται για μία κατάσταση που απαιτεί πιο στενή παρακολούθηση.
Όλγα Λυμπεροπούλου
Γνωστική νευροψυχολόγος, M.Sc.
Ειδίκευση στην 3η Ηλικία και τις Άνοιες
Υπεύθυνη Κέντρου Διαταραχών Μνήμης
Τηλέφωνο για ραντεβού: 6993 305422