“Τεστ μνήμης” είναι ο όρος με τον οποίο είναι ευρέως γνωστή η διαδικασία της νευροψυχολογικής αξιολόγησης. Πρόκειται για μία μη επεμβατική διαδικασία κατά την οποία χορηγούνται μία σειρά από δοκιμασίες που ελέγχουν το επίπεδο της μνήμης και των υπολοίπων νοητικών λειτουργιών του ανθρώπου που εξετάζεται. Σε αυτό το άρθρο θα διαβάσετε πότε χρειάζεται ο νευροψυχολογικός έλεγχος και τι ακριβώς περιλαμβάνει η διαδικασία.
Περιεχόμενα:
- Πότε χρειάζεται το τεστ μνήμης;
- Πώς γίνεται το τεστ μνήμης;
- Συχνές ερωτήσεις.
- Το πρώτο βήμα στη φροντίδα της υγείας του εγκεφάλου σας.
Πότε χρειάζεται το τεστ μνήμης;
Ο έλεγχος των νοητικών λειτουργιών είναι ιδιαίτερα χρήσιμος στις παρακάτω περιπτώσεις:
- Σε ανθρώπους που θέλουν να κάνουν έναν προληπτικό έλεγχο για τη νόσο Αλτσχάιμερ και να έχουν ένα επίπεδο αναφοράς ως προς τις νοητικές τους λειτουργίες, ώστε να μπορεί να γίνει παρακολούθηση του νοητικού τους επιπέδου σε βάθος χρόνου. Η ηλικία των 65 ετών είναι η ιδανική χρονική στιγμή για να ξεκινήσει ο προληπτικός έλεγχος. Ωστόσο, θα πρέπει να γίνεται και πριν από αυτή την ηλικία όταν συντρέχουν ειδικοί λόγοι (π.χ. επίμονα προβλήματα μνήμης, 1ου βαθμού συγγενείς με άνοια, διάγνωση άνοιας σε συγγενείς με ηλικία μικρότερη των 60 ετών, γυναίκες στη φάση της κλιμακτηρίου ή της εμμηνόπαυσης).
- Στην περίπτωση ανθρώπων που παρατηρούν ότι η μνήμη ή και άλλες νοητικές τους λειτουργίες εξασθενούν και θέλουν να ελέγξουν το επίπεδό τους, ώστε να διαπιστωθεί αν χρειάζεται να απευθυνθούν σε νευρολόγο για περαιτέρω διερεύνηση και αντιμετώπιση του προβλήματος.
- Σε ανθρώπους που βρίσκονται στο στάδιο της Ήπιας Γνωστικής Διαταραχής, της “γκρίζας ζώνης” μεταξύ της φυσιολογικής διαδικασίας της γήρανσης και της άνοιας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η νευροψυχολογική αξιολόγηση πρέπει να επαναλαμβάνεται ανά εξάμηνο, καθώς οι άνθρωποι με Ήπια Γνωστική Διαταραχή αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ ή άλλων μορφών άνοιας συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό.
- Ως μέρος του πρωτοκόλλου παρακολούθησης των ανθρώπων με άνοια. Τα αποτελέσματα της νευροψυχολογικής αξιολόγησης δίνουν στον γιατρό πολύτιμες πληροφορίες, τις οποίες αξιοποιεί σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του (ιατρικό ιστορικό, εξετάσεις κλπ) ώστε να λάβει τις κατάλληλες αποφάσεις σχετικά με τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου. Παράλληλα, βοηθούν τους οικογενειακούς φροντιστές να λάβουν αποφάσεις σχετικά με σύνθετα ζητήματα της καθημερινότητας (π.χ. οικονομικά και νομικά θέματα, αναζήτηση βοήθειας από επαγγελματία φροντιστή κλπ).
Πώς γίνεται το τεστ μνήμης;
Ο νευροψυχολογικός έλεγχος πραγματοποιείται διά ζώσης ή διαδικτυακά (υπό προϋποθέσεις). Στο Κέντρο Διαταραχών Μνήμης δίνεται ιδιαίτερη φροντίδα στη διενέργεια του ελέγχου των νοητικών λειτουργιών μέσα σε ένα άνετο και φιλικό περιβάλλον, ώστε να περιοριστεί το άγχος της αξιολόγησης και ο εξεταζόμενος να βιώσει θετικά τη διαδικασία. Η διαδικασία του νευροψυχολογικού ελέγχου ξεκινά με τη λήψη του ιατρικού και κοινωνικού ιστορικού του εξεταζόμενου. Στην περίπτωση ατόμων με διαπιστωμένα νοητικά ελλείμματα, είναι σημαντική η παρουσία ενός ατόμου του οικογενειακού περιβάλλοντος, το οποίο θα είναι σε θέση να δώσει επιπλέον πληροφορίες.
Στη συνέχεια, πραγματοποιείται η νευροψυχολογική αξιολόγηση, η οποία περιλαμβάνει τη χορήγηση μίας σειράς δοκιμασιών. Με απλά λόγια, πρόκειται για μια σειρά ερωτήσεων στις οποίες ο εξεταζόμενος καλείται να απαντήσει είτε προφορικά, είτε γραπτά. Οι δοκιμασίες δεν αξιολογούν τις γνώσεις που έχει αποκτήσει κανείς στο σχολείο ή την ευφυΐα, αλλά τις νοητικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Αν και η διαδικασία είναι γνωστή στο ευρύ κοινό με τον όρο “τεστ μνήμης”, οι δοκιμασίες δεν αξιολογούν αποκλειστικά τη μνήμη, αλλά το σύνολο των νοητικών λειτουργιών, όπως τη συγκέντρωση, το λόγο, την ικανότητα οργάνωσης κλπ.
Ο νευροψυχολογικός έλεγχος διαρκεί συνήθως 30 – 90 λεπτά. Η διάρκειά του ποικίλει ανάλογα με το λόγο για τον οποία πραγματοποιείται, το είδος και τη βαρύτητα των δυσκολιών που αντιμετωπίζει ο εξεταζόμενος, το μορφωτικό του επίπεδο κ.ά.
Συχνές ερωτήσεις
Όχι, ο νευροψυχολογικός έλεγχος δεν έχει προγνωστική αξία και δεν μπορεί να προβλέψει αν θα εμφανίσει κάποιος νόσο Αλτσχάιμερ στο μέλλον. Μπορεί, όμως, να εντοπίσει ακόμα και πολύ μικρές αλλαγές στις νοητικές λειτουργίες και να δείξει αν υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση. Δηλαδή, λειτουργεί ως εργαλείο έγκαιρης ανίχνευσης – όχι πρόβλεψης.
Τα πιο συχνά πρώιμα σημάδια άνοιας που θα πρέπει να σας ανησυχήσουν είναι η δυσκολία ανάκλησης πρόσφατων γεγονότων, η έλλειψη κινήτρου για δράση, η απώλεια προσανατολισμού στο χώρο ή στο χρόνο, η δυσκολία στην έκφραση, η μειωμένη κρίση, η δυσκολία στην ολοκλήρωση καθημερινών δραστηριοτήτων και οι αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα.
Ναι, είναι λανθασμένη. Είναι απολύτως λογικό να φοβάστε: κανείς δεν θέλει να μάθει ότι έχει Αλτσχάιμερ. Όμως, κάνοντας έναν έλεγχο μνήμης θα σταματήσετε να ζείτε με τη βασανιστική αγωνία του τι μπορεί να σας συμβαίνει. Επιπλέον, όσο συντομότερα διαγνωστεί μία νόσος που προκαλεί νοητικές διαταραχές, τόσο πιο άμεσα, στοχευμένα και αποτελεσματικά μπορούμε να παρέμβουμε και να ελέγξουμε τα συμπτώματά της.
Το πρώτο βήμα στη φροντίδα της υγείας του εγκεφάλου σας
Η νευροψυχολογική αξιολόγηση αφαιρεί το βάρος της αμφιβολίας, διαχωρίζοντας τις φυσιολογικές αλλαγές από εκείνες που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση. Είναι μία ευκαιρία για κατανόηση, πρόληψη και έγκαιρη δράση.
Όλγα Λυμπεροπούλου
Γνωστική νευροψυχολόγος, M.Sc.
Ειδίκευση στην 3η Ηλικία και τις Άνοιες
Υπεύθυνη Κέντρου Διαταραχών Μνήμης
Τηλέφωνο για ραντεβού: 6993 305422