“Πώς ξεκινάει η άνοια;”. Τα προειδοποιητικά σημάδια της άνοιας διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Επιπλέον, τα συμπτώματα που παρατηρούνται στα αρχικά στάδια διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της άνοιας. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια κοινά πρώιμα συμπτώματα που εμφανίζονται πριν από τη διάγνωση. Μάλιστα, δεν περιορίζονται στις νοητικές λειτουργίες, αλλά αφορούν και τη διάθεση ή τη συμπεριφορά. Αυτό το άρθρο καταγράφει τα συχνότερα πρώιμα συμπτώματα της άνοιας.
Περιεχόμενα:
- “Πώς ξεκινάει η άνοια;” | 10 προειδοποιητικά σημάδια
- Συχνές ερωτήσεις
- Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε ειδικό
“Πώς ξεκινάει η άνοια;” | 10 προειδοποιητικά σημάδια
Η άνοια δεν ξεκινά με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Τα παρακάτω συμπτώματα αποτελούν συχνά τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν απαραίτητα ένδειξη άνοιας. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το κατά πόσο οι δυσκολίες επιμένουν, αν επιδεινώνονται με το πέρασμα του χρόνου και τι επίδραση έχουν στην καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου.
1. Προβλήματα μνήμης. Τα ελλείμματα στη λειτουργία της μνήμης είναι ίσως το πιο γνωστό σύμπτωμα της άνοιας και κυρίως, της νόσου Αλτσχάιμερ. Ένας άνθρωπος με πρώιμη άνοια μπορεί να ξεχνά λεπτομέρειες πρόσφατων γεγονότων, να μην είναι συνεπής σε ραντεβού και υποχρεώσεις ή να επαναλαμβάνει τις ίδιες ερωτήσεις, ξανά και ξανά.
2. Έλλειψη κινήτρου για δράση. Πολύ συχνά, τα άτομα που βρίσκονται στα πρώιμα στάδια της άνοιας σταματούν να παίρνουν πρωτοβουλίες και εγκαταλείπουν δραστηριότητες και ενδιαφέροντα που παλιότερα τους κινητοποιούσαν, με αποτέλεσμα να χρειάζεται η παρότρυνση των οικείων για να παραμείνουν σε δράση.
3. Δυσκολία στην ολοκλήρωση καθημερινών δραστηριοτήτων. Κάποιοι από τους ανθρώπους με αρχόμενη άνοια διαπιστώνουν αλλαγές στην ικανότητά τους να οργανώσουν την ημέρα τους, να ακολουθήσουν ένα πλάνο (π.χ. μία συνταγή), να διαχειριστούν αριθμούς και χρήματα (π.χ. να πληρώσουν τους λογαριασμούς) ή να ολοκληρώσουν μία συνηθισμένη δραστηριότητα (π.χ. χρειάζονται πολύ περισσότερο χρόνο).
4. Απώλεια προσανατολισμού στο χρόνο ή στο χώρο. Πολλές φορές, οι άνθρωποι με αρχικού σταδίου άνοια χάνουν την αίσθηση του χρόνου. Για παράδειγμα, μπορεί να μην θυμούνται την ημερομηνία, την εποχή και το έτος ή να μην μπορούν να εκτιμήσουν σωστά πόσο γρήγορα περνά ο χρόνος. Παράλληλα, τείνουν να χάνουν τον προσανατολισμό τους, ακόμα και σε οικεία περιβάλλοντα.
5. Δυσκολία στην αντίληψη του χώρου. Κάποιοι από τους ανθρώπους με αρχόμενη άνοια διαπιστώνουν προβλήματα στην εκτίμηση της απόστασης ή της θέσης των αντικειμένων (π.χ. ενώ περπατούν ή οδηγούν).
6. Προβλήματα στο λόγο και την επικοινωνία. Ένας άνθρωπος με αρχόμενη νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλη μορφή άνοιας μπορεί να μην βρίσκει τις σωστές λέξεις για να εκφραστεί και να δυσκολεύεται να παρακολουθήσει μία εκπομπή στην τηλεόραση, να συμμετέχει σε μία συζήτηση κλπ.
7. Τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος θέση. Οι άνθρωποι με πρώιμη άνοια χάνουν συχνά τα προσωπικά τους αντικείμενα (π.χ. τα γυαλιά, τα κλειδιά, το κινητό τηλέφωνο). Κάποιες φορές, τοποθετούν αντικείμενα σε ασυνήθιστες θέσεις ή σε “ασφαλείς κρυψώνες” που αργότερα αδυνατούν να θυμηθούν.
8. Μειωμένη κρίση. Κάποιες φορές, τα άτομα που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο της άνοιας λαμβάνουν λανθασμένες αποφάσεις λόγω κακής κρίσης. Για παράδειγμα, αγνοούν ένα πρόβλημα υγείας που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση, γίνονται ιδιαίτερα εύπιστοι ή προβαίνουν σε αλόγιστες αγορές.
9. Απόσυρση από την εργασία ή από κοινωνικές συναναστροφές. Εξαιτίας των παραπάνω δυσκολιών, τα άτομα με αρχόμενη άνοια τείνουν να αποφεύγουν τη συμμετοχή σε κοινωνικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες εξαιτίας της αίσθησης ότι δεν είναι πλέον σε θέση να ανταποκριθούν όπως παλαιότερα.
10. Αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα. Ορισμένες φορές, οι άνθρωποι με αρχικού σταδίου άνοια εμφανίζουν συμπεριφορές που δεν είναι σε συμφωνία με τον χαρακτήρα τους. Για παράδειγμα, μπορεί να εκδηλώνουν συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης, να γίνονται καχύποπτοι και επιθετικοί, να δείχνουν απαθείς και αδιάφοροι ή να εμφανίζουν ανάρμοστες συμπεριφορές.
Συχνές ερωτήσεις
Υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα πράγματα που ξεχνά ένας υγιής ηλικιωμένος και ένας άνθρωπος με αρχόμενη άνοια. Η αφηρημάδα συνήθως δεν επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου. Αντίθετα, τα πρώιμα σημάδια άνοιας είναι επίμονα και επηρεάζουν την ικανότητα του ατόμου να ολοκληρώνει γρήγορα και αποτελεσματικά σύνθετες δραστηριότητες της καθημερινής ζωής (π.χ. οδήγηση, μαγείρεμα, οικονομικές συναλλαγές).
Η άνοια εμφανίζεται συνήθως σε ηλικιωμένους άνω των 65 ετών. Ωστόσο, δεν αποτελεί αποκλειστικά πάθηση της τρίτης ηλικίας, γι’ αυτό και τα ανησυχητικά συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούνται.
Ο έλεγχος της μνήμης και των υπολοίπων νοητικών λειτουργιών επιβάλλεται όταν τα παρατηρούμενα νοητικά ελλείμματα επιμένουν ή επιδεινώνονται, προκαλούν άγχος και επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα του ατόμου. Επιπλέον, συστήνεται προληπτικός έλεγχος των νοητικών λειτουργιών σε όλους τους ανθρώπους άνω των 65 ετών.
Κανείς δεν θέλει να μάθει ότι έχει νόσο Αλτσχάιμερ. Σε περίπτωση, όμως, που στον εγκέφαλο έχουν ξεκινήσει οι παθολογικές διεργασίες που σχετίζονται με τη νόσο, είναι καλύτερα να το μάθετε έγκαιρα. Αν η νόσος εντοπιστεί σε πρώιμο στάδιο, αυτό θα σας δώσει τη δυνατότητα να αξιοποιήσετε πλήρως τις διαθέσιμες φαρμακευτικές και μη φαρμακευτικές θεραπείες ώστε να έχετε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε ειδικό
Εάν παρατηρείτε ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα στον εαυτό σας ή σε ένα αγαπημένο σας πρόσωπο, προγραμματίστε άμεσα ένα ραντεβού για έλεγχο των νοητικών σας λειτουργιών. Η νευροψυχολογική αξιολόγηση (διαδικασία γνωστή στο ευρύ κοινό ως “τεστ μνήμης”) επιτρέπει τον εντοπισμό διαταραχών της μνήμης ή άλλων νοητικών λειτουργιών, ακόμα αν οι δυσκολίες αυτές είναι πολύ ήπιες. Επιπλέον, συμβάλλει στη διαφοροδιάγνωση και βοηθά να αποσαφηνιστεί αν οι νοητικές διαταραχές είναι συμβατές με μία φυσιολογική εξασθένηση των νοητικών λειτουργιών λόγω ηλικίας ή αν αποτελούν ενδείξεις Ήπιας Γνωστικής Διαταραχής, άνοιας, κατάθλιψης ή κάποιας άλλης κατάστασης.
Όλγα Λυμπεροπούλου
Γνωστική νευροψυχολόγος, M.Sc.
Ειδίκευση στην 3η Ηλικία και τις Άνοιες
Υπεύθυνη Κέντρου Διαταραχών Μνήμης
Τηλέφωνο για ραντεβού: 6993 305422