Καθώς η νόσος εξελίσσεται, ο ηλικιωμένος που ζει με άνοια θα χρειάζεται σταδιακά όλο και περισσότερη βοήθεια σε καθημερινές δραστηριότητες, όπως το ντύσιμο. Ακολουθούν 8 συμβουλές που θα σας βοηθήσουν ώστε να γίνει η διαδικασία του ντυσίματος ευκολότερη και με λιγότερο άγχος, τόσο για εσάς, όσο και για τον ηλικιωμένο που ξεχνά.
Περιεχόμενα:
- Ντύσιμο και άνοια: Ισορροπώντας μεταξύ παροχής βοήθειας και υποστήριξης της ανεξαρτησίας του ηλικιωμένου.
- Πώς να κάνετε ευκολότερο το ντύσιμο για ένα άτομο με άνοια.
- Συχνές ερωτήσεις.
- Κάθε φροντιστής χρειάζεται έναν σύμμαχο.
Ντύσιμο και άνοια: Ισορροπώντας μεταξύ παροχής βοήθειας και υποστήριξης της ανεξαρτησίας του ηλικιωμένου.
Το ντύσιμο είναι μία πολύ προσωπική καθημερινή δραστηριότητα. Συχνά, η επιλογή των ρούχων αποτελεί έκφραση της ταυτότητάς μας, αλλά και της ψυχικής μας κατάστασης. Καθώς γίνεται η μετάβαση από το αρχικό προς το μεσαίο και προχωρημένο στάδιο της νόσου, οι άνθρωποι που ζουν με άνοια χρειάζονται σταδιακά περισσότερη βοήθεια σε αυτή τη διαδικασία. Ωστόσο, η βοήθεια πρέπει πάντα να παρέχεται με διακριτικότητα, σεβασμό στην αξιοπρέπεια του ατόμου και κυρίως, υποστηρίζοντας την ανεξαρτησία και την ανάγκη προσωπικής έκφρασης.
Ο κάθε άνθρωπος με άνοια έχει διαφορετικές δυνάμεις και αδυναμίες. Ο τροπος με τον οποίο θα τον υποστηρίξετε στη διαδικασία επιλογής ρούχων και ντυσίματος θα πρέπει να είναι εξατομικευμένος και απόλυτα προσαρμοσμένος στις ανάγκες του. Κάποιοι ηλικιωμένοι χρειάζονται απλώς περισσότερο χρόνο. Άλλοι έχουν ανάγκη υπενθύμισης ή πρακτικής βοήθειας. Στο μεσαίο και προχωρημένο στάδιο της νόσου, όποια δραστηριότητα χάνεται, δύσκολα ανακτάται. Γι’ αυτό και το βασικό σας μέλημα θα πρέπει να είναι να διατηρήσετε την ικανότητα του ηλικιωμένου να συμμετέχει στη διαδικασία του ντυσίματος, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό. Σε κάθε περίπτωση, η όποια βοήθεια θα πρέπει να προσφέρεται με ευαισθησία ώστε να γίνει το ντύσιμο μία άνετη και ευχάριστη εμπειρία.
Πώς να κάνετε ευκολότερο το ντύσιμο για ένα άτομο με άνοια.
- Εξασφαλίστε άνεση χρόνου. Διαμορφώστε το πρόγραμμα της ημέρας με τέτοιο τροπο, ώστε ο ηλικιωμένος με άνοια να έχει άπλετο χρόνο στη διάθεσή του για να ντυθεί. Έτσι, το ντύσιμο θα είναι μία άνετη, χαλαρή και ευχάριστη διαδικασία. Αν ζητήσετε από τον ηλικιωμένο να βιαστεί, θα του προκαλέσετε ακούσια άγχος και δυσφορία. Μία τέτοια πιεστική συνθήκη είναι πιθανό να τον αποσυντονίσει και να πυροδοτήσει διαταραχές συμπεριφοράς, όπως επιθετικότητα ή επίμονο αίτημα να πάει στο σπίτι του.
- Δημιουργήστε ένα άνετο περιβάλλον. Πολλές φορές, τα άτομα με άνοια αποφεύγουν διαδικασίες που τα βγάζουν από την άνεσή τους – και το ντύσιμο είναι μία από αυτές. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να εξασφαλίσετε τις ιδανικές συνθήκες. Είναι το δωμάτιο αρκετά ζεστό; Χρειάζεται να ανάψετε το φως ή να ανοίξετε τις κουρτίνες; Μήπως ο ηλικιωμένος προτιμά την πόρτα κλειστή; Μικρές προσαρμογές κάνουν μεγάλη διαφορά.
- Περιορίστε τις επιλογές. Οι πολλές επιλογές ρούχων συχνά μπερδεύουν τα άτομα με άνοια. Οργανώστε τη ντουλάπα με τέτοιο τρόπο, ώστε να υπάρχει άμεση πρόσβαση μόνο σε καθημερινά ρούχα που είναι α) σε καλή κατάσταση, β) στο σωστό μέγεθος και γ) κατάλληλα για την εποχή. Αν χρειαστεί, μειώστε τις επιλογές σε μόνο 2 – 3 ανά είδος (μπλούζες, παντελόνια κλπ). Εναλλακτικά, βοηθήστε το αγαπημένο σας πρόσωπο να επιλέξει το ντύσιμό του ζητώντας του να διαλέξει ανάμεσα σε δύο επιλογές. Κρατήστε τα αγαπημένα ρούχα του ηλικιωμένου σε άμεσα προσβάσιμο σημείο.
- Αποδεχθείτε το διαφορετικό. Αν το αγαπημένο σας πρόσωπο κάνει ασυνήθιστες επιλογές ρούχων, σεβαστείτε τες. Επιλέξτε σοφά τις μάχες σας. Είναι πιο σημαντικό να του επιτρέπετε να παίρνει τις δικές του αποφάσεις, από το να ντύνεται με βάση τις συνήθεις στυλιστικές επιλογές, αρκεί αυτές να μην τον βλάπτουν. Για παράδειγμα, θα πρέπει να βοηθήσετε τον ηλικιωμένο με άνοια να επιλέξει ρούχα κατάλληλα για τις καιρικές συνθήκες.
- Χρησιμοποιήστε ταμπέλες στα έπιπλα. Ένας τρόπος να βοηθήσετε το άτομο με άνοια να παραμείνει ανεξάρτητο στο ντύσιμο, είναι να προσθέσετε ταμπέλες στις ντουλάπες και στα συρτάρια, ώστε να μπορεί να βρίσκει εύκολα τα ρούχα του (π.χ. εσώρουχα, πιτζάμες, μπλούζες κλπ). Για να είναι οι ταμπέλες σαφείς και εύκολα κατανοητές, θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε έναν συνδυασμό λέξεων και εικόνων.
- Διατηρήστε τα ρούχα καθαρά. Το τακτικό πλύσιμο των ρούχων σημαντικό. Ωστόσο, ένα άτομο με άνοια μπορεί να αντιδρά στην αλλαγή ρούχων. Αν αρνείται να αλλάξει, μπορείτε να αντικαταστήσετε τα ρούχα του με καθαρά κατά τη διάρκεια του μπάνιου. Επίσης, σκεφτείτε την πιθανότητα αγοράς του ίδιου ρούχου δύο φορές, ώστε ο ηλικιωμένος να φορά το καθαρό, όσο το άλλο πλένεται. Έχετε επίσης στο μυαλό σας ότι δεν είναι όλοι συνηθισμένοι να αλλάζουν ρούχα κάθε μέρα. Αυτό θα πρέπει να γίνει σεβαστό, εφόσον δεν δημιουργεί πρόβλημα υγιεινής.
- Απλώστε στο κρεβάτι τα ρούχα που θα φορεθούν. Για παράδειγμα, ξεκινήστε με τα εσώρουχα και τις κάλτσες, δίπλα απλώστε τη μπλούζα, το παντελόνι κλπ. Βεβαιωθείτε ότι τα ρούχα είναι απλωμένα με την μπροστινή όψη προς τα πάνω και πως όλα τα κουμπιά, φερμουάρ κλπ είναι ανοιχτά. Αν το άτομο χρειάζεται περισσότερη βοήθεια, δείξτε το επόμενο ρούχο, δώστε το στο χέρι του ή βοηθήστε το να το φορέσει – ανάλογα με την ανάγκη που υπάρχει. Δώστε απλές και σύντομες οδηγίες, όπως π.χ. “βάλε το πόδι σου σε αυτό το μπατζάκι”.
- Δώστε έμφαση στη λειτουργικότητα. Οι στρώσεις λεπτών ρούχων (π.χ. φανελάκι, πουκάμισο, μπλούζα) είναι προτιμότερες από ένα ή δύο χοντρά ρούχα που δεν μπορούν να αφαιρεθούν. Έτσι, αν ο ηλικιωμένος ζεσταθεί, μπορεί να αφαιρέσει μία στρώση. Αν κρυώσει, μπορείτε εύκολα να προσθέσετε ακόμα μία. Επιπλέον, όταν αγοράζετε καινούρια ρούχα για το αγαπημένο σας πρόσωπο, αναζητήστε ρούχα που φοριούνται και βγαίνουν εύκολα. Για παράδειγμα, θα μπορούσατε να επιλέξετε παντελόνια χωρίς φερμουάρ, με λάστιχο στη μέση ή μπλούζες που κλείνουν με velcro αντί να περνούν από το κεφάλι.
Συχνές ερωτήσεις
Προτιμήστε παπούτσια άνετα και σταθερά που “αγκαλιάζουν” τη φτέρνα, έχουν αντιολισθητική σόλα και κλείνουν με βέλκρο (σκρατς) αντί για κορδόνια – τα κορδόνια που λύνονται αποτελούν τη συχνότερη αιτία πτώσης. Αποφύγετε τις παντόφλες με χαλαρή εφαρμογή και τα γυναικεία παπούτσια με τακούνι, καθώς επηρεάζουν αρνητικά την ισορροπία.
Αυτό μπορεί να οφείλεται σε πολλούς διαφορετικούς λόγους. Για παράδειγμα, μπορεί να έχει διαταραχθεί η ικανότητα αντίληψης της θερμοκρασίας. Να μην θυμάται ο ηλικιωμένος ότι η εποχή έχει αλλάξει. Να φοβάται ότι θα αρρωστήσει ή να μην έχει την απαιτούμενη ευελιξία σκέψης ώστε να προσαρμοστεί στα δεδομένα της εποχής. Αποφύγετε την αντιπαράθεση. Προτείνετε ελαφριά, βαμβακερά ρούχα σε στρώσεις και απομακρύνετε από τη ντουλάπα τα ζεστά, χειμωνιάτικα ρούχα.
Κάθε φροντιστής χρειάζεται έναν σύμμαχο
Αν αισθάνεστε ότι οι καθημερινές προκλήσεις της συμβίωσης με έναν άνθρωπο που ξεχνά, όπως το ντύσιμο ή η επικοινωνία, σας προκαλούν άγχος, οι συνεδρίες συμβουλευτικής και υποστήριξης φροντιστών θα σας προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις και καθοδήγηση.
Όλγα Λυμπεροπούλου
Γνωστική νευροψυχολόγος, M.Sc.
Ειδίκευση στην 3η Ηλικία και τις Άνοιες
Υπεύθυνη Κέντρου Διαταραχών Μνήμης
Τηλέφωνο για ραντεβού: 6993 305422